Voorbereiden in de liminale fase
Antropologen spreken over een liminale fase als het gaat over een tussenfase: de periode tussen een oude situatie die niet meer goed past en een nieuwe situatie die nog niet volledig zichtbaar is. Vaak is dat een periode waarin veel onduidelijkheid bestaat en de duur onbekend is. Het is letterlijk de drempel of het ‘ondertussen’ waarin onzekerheid en chaos de boventoon voeren. Tegelijkertijd is het juist de fase waarin echte transformatie en vernieuwing kunnen ontstaan. Deze gedachte correspondeert verrassend goed met de situatie waarin we ons momenteel bevinden.
Voor mij als technologiestrateeg is de liminale fase een interessante invalshoek om de ontwikkelingen die ik de afgelopen dertig jaar heb zien gebeuren beter te plaatsen. Het verklaart de toenemende druk en complexiteit waarmee organisaties en mensen worden geconfronteerd. Het verklaart ook waarom steeds meer mensen zoeken naar balans, rust, betekenis en verbinding. Dit is niet nieuw. Deze signalen worden al langer gezien. Wat verandert, is dat we de gevolgen steeds duidelijker beginnen te voelen.
Ons huidige economische model, dat sinds de jaren tachtig sterk is beïnvloed door marktwerking, privatisering en globalisering, heeft ons veel welvaart gebracht. Met de nadruk op groei en efficiëntie zijn een aantal factoren onderbelicht gebleven die moeilijk meetbaar zijn: menselijk welzijn, sociale samenhang en natuurlijke hulpbronnen. Deze elementen zijn ook moeilijker in een financieel model te vangen. Technologie ontwikkelt zich ondertussen exponentieel door, terwijl mens en aarde hun eigen grenzen kennen. Wanneer die balans onder druk komt te staan, ontstaan spanningen die steeds zichtbaarder worden.
Dat zien we terug in organisaties waar werkdruk toeneemt, waar mensen moeite hebben om alle veranderingen bij te houden en waar steeds meer aandacht ontstaat voor duurzaamheid, mentale gezondheid en zingeving. De vraag is daarom niet alleen hoe we verder groeien, maar vooral hoe we beter in balans de toekomst tegemoet kunnen gaan.
Voorbereiden op een overgang
Wanneer we daadwerkelijk in een liminale fase zitten, dan vraagt dat om voorbereiding. Niet alleen technisch of economisch, maar ook persoonlijk, organisatorisch en maatschappelijk. Wat ik veel zie is dat organisaties de noodzaak van verandering wel herkennen en stappen zetten, maar vaak nog binnen de logica van het bestaande systeem blijven opereren. We proberen nieuwe uitdagingen op te lossen met dezelfde uitgangspunten die ons hier hebben gebracht.
De transitie waar we over spreken is mogelijk groter dan we ons momenteel realiseren. Juist daarom vraagt deze fase om bewuste voorbereiding. Op basis van mijn observaties zie ik zeven gebieden die aandacht verdienen:
- Persoonlijke transformatie
Ik herken zeven stappen van bewustwording naar overtuiging in onduidelijk terrein. Hierover in een volgende blog meer.
- Nieuwe norm
De kracht van het onvoltooide: een tegenhanger van perfectionisme en eindeloze optimalisatie. Meer uitleg in een volgende blog.
- Verbinding
Leiderschap geïnspireerd door Ernest Shackleton, waarin mensen belangrijker zijn dan het doel.
- Herijking
De menselijke metamorfose als aanpassing aan een wereld waarin technologie sneller verandert dan ons natuurlijke aanpassingsvermogen.
- Resonantie
Nieuwe kaders voor AI waarbij technologie ondersteunend is aan menselijke betekenis en niet andersom.
- Focus
Duurzaamheid, circulariteit en menselijkheid als integraal onderdeel van besluitvorming.
- Vrijheid
Een nieuwe manier van genieten, leven en werken waarin ruimte ontstaat voor wat werkelijk waarde heeft.
De natuur als leermeester
Veel van deze reflecties zijn ontstaan in de bergen en tijdens expedities. Niet spiritueel of zwevend maar onderweg naar de hoogste bergtop op elk continent. De bergen leerden mij dat niet alles maakbaar is. We plannen, bereiden voor en zetten koers, maar uiteindelijk bepalen omstandigheden, weer en werkelijkheid hoe de reis verloopt. Juist daardoor ben ik anders gaan kijken naar organisaties, technologie en onze samenleving. De natuur is niet perfect, het is een ecosystemen dat laat zien wat langdurige stabiliteit mogelijk maakt: balans, veerkracht, aanpassingsvermogen en samenhang. In de natuur draait het niet om maximale efficiëntie op korte termijn. Het draait om het vermogen om op lange termijn in evenwicht te blijven. Misschien ligt daar ook een belangrijke les voor onze samenleving.
Nieuwe maatstaven voor succes
Veel organisaties worden nog steeds alleen beoordeeld op financiële prestaties. EBITDA is daarbij een bekende indicator geworden. Maar als we werkelijk geloven dat menselijk welzijn, grondstoffen en maatschappelijke impact belangrijk zijn, dan zullen we ook manieren moeten ontwikkelen om die waarden zichtbaar te maken. Hoe maken we zichtbaar welke organisaties niet alleen financieel succesvol zijn, maar ook bijdragen aan mens, maatschappij en planeet? Hoe creëren we een nieuwe indicator die breder kijkt dan winst alleen? Wat als we naast financiële prestaties ook zichtbaar maken hoe een organisatie omgaat met mensen, grondstoffen en maatschappelijke impact? Zou een aanvullende Human-Planet-Impact score een vollediger beeld geven van de werkelijke waarde die een organisatie creëert? Een EBITDA-HPI of soortgelijke nieuwe waarde als nieuwe norm?
Herijking
Voor deze periode van overgang gebruik ik steeds vaker het woord herijking. Een periode waarin we niet alles afbreken wat ons ver heeft gebracht, maar waarin we opnieuw bepalen wat werkelijk van waarde is.
- Welke aannames nemen we mee?
- Welke laten we achter?
- Welke nieuwe waarden willen we versterken?
Dat zijn vragen die horen bij een liminale fase.
De komende periode duik ik verder in de zeven gebieden die ik hierboven schets. Het zijn geen antwoorden op alle vragen, maar gebieden die ik met elkaar probeer te verbinden omdat ik geloof dat we gezamenlijk op zoek moeten naar de vaardigheden, inzichten en waarden die nodig zijn om deze fase succesvol door te maken. Het is een uitnodiging om samen te onderzoeken hoe we deze ontwikkeling op een gezonde en duurzame manier kunnen vormgeven.
Tot de volgende blog,
Wilco
